Molla Ramazan Şimşek Zariyat Suresi video tilaveti dinleyin ve izleyin.
Video açılmazsa videoyu yeni sekmede açabilirsiniz .
Zariyat Suresi - Mehmet Emin Sarı
Mehmet Emin Sarı Zariyat Suresi ok takipli Kur'an-ı Kerim video tilavetini dinleyin ve izleyin.
Video açılmazsa videoyu yeni sekmede açabilirsiniz.
Zariyat Suresi - Harun Yıldırım Meali
Rahmân ve Rahîm Allah’ın adıyla…
1. Andolsun tozu dumana katıp savuranlara,
2. Derken ağır yük taşıyanlara,
3. Sonra kolaylıkla akıp gidenlere,
4. Sonra işi taksim edenlere ki,
5. Size va’dedilmekte olan, hiç tartışmasız doğrudur.
6. Ve şüphesiz ki din elbette gerçekleşecektir.
7. Andolsun güzel yolları bulunan göğe ki,
8. Gerçekten siz birbirini tutmayan sözler içindesiniz.
9. Ondan çevrilen çevrilir,
10. Kahrolsun o zan ve tahminle yalan söyleyenler;
11. Onlar ki, kuşatıcı bir cehalet içinde gafil kimselerdir.
12. "Din günü ne zaman?" diye sorarlar.
13. O gün onlar, ateşin üstünde tutuluperitilecekler:
14. "Tadın fitnenizi. Bu, sizin pek acele isteyip durduğunuz şeydir."
15. Şüphesiz muttakiler, cennetlerde ve pınarlardadırlar;
16. Rablerinin kendilerine verdiğini alırlar. Çünkü onlar, bundan önce ihsanda bulunanlardı.
17. Gecenin az bir bölümünde uyurlardı.
18. Onlar, seher vakitlerinde istiğfar ederlerdi.
19. Mallarında dilenenin ve yoksulun da bir hakkı vardır.
20. Yeryüzünde kesin bir bilgiyle inanacak olanlar için ayetler vardır.
21. Ve kendi nefislerinizde de. Yine de görmüyor musunuz?
22. Gökte rızkınız vardır ve size va’dolunmakta olan da.
23. İşte, göğün ve yerin Rabbine andolsun ki, şüphesiz o sizin konuştuklarınız kadar, elbette kesin bir gerçektir.
24. İbrahim’in şerefli kılınmış konuklarının haberi sana geldi mi?
25. Hani yanına girdiklerinde: "Selam." demişlerdi. O da: "Selam." demişti. "Yabancı bir topluluk."
26. Hemen sezdirmeden ailesine gidip, çok geçmeden semiz bir buzağı ile geldi.
27. Onu önlerine yaklaştırıp: "Yemez misiniz?" dedi.
28. İçinde onlardan gizli bir korku duydu. "Korkma!" dediler ve ona bilgili bir oğul müjdesini verdiler.
29. Bunun üzerine hanımı çığlıklar kopararak geldi ve yüzüne vurarak: "Kısır, yaşlı bir kadın!" dedi.
30. Dediler ki: "Bu böyledir. Rabbin buyurdu." Şüphesiz Hakîm ve Alîm olan O’dur, O!
31. Dedi ki: "Ey elçiler, o halde asıl işiniz nedir?"
32. Dediler ki: "Şüphe yok ki biz, günahkar bir topluluğa gönderildik."
33. "Üzerlerine çamurdan taşlar atalım diye;"
34. "Rabbinin katında ölçüyü kaçıranlar için işaretlenmiştir."
35. Bu arada mü’minlerden orada kim varsa çıkardık.
36. Ne var ki orada müslümanlardan bir ev halkından başkasını bulmadık.
37. Ve orada, acı bir azaptan korkanlar için bir alamet bıraktık.
38. Musa’da da... Hani biz onu apaçık bir delille Firavun’a göndermiştik.
39. Fakat o, bütün güç kaynaklarıyla yüz çevirip: "Sihirbaz veya delidir." dedi.
40. O, kınanacak işler yaptığı için, biz onu ve ordularını yakalayıp denize attık.
41. Ad’da da... Hani onların üzerine köklerini kesen bir rüzgar gönderdik.
42. Üzerinden geçtiği hiç bir şeyi bırakmıyor, mutlaka çürütüp kül gibi dağıtıyordu.
43. Semud’da da... Hani onlara: "Belli bir süreye kadar yararlanın." denmişti.
44. Ancak Rablerinin emrine başkaldırdılar; böylece bakıpdururlarken, onları yıldırım çarpıpyakaladı.
45. Artık ne ayağa kalkmaya güç yetirebildiler, ne yardım bulabildiler.
46. Bundan önce Nuh kavmini de... Çünkü onlar da fasık bir kavim idi.
47. Biz göğü büyük bir kudretle bina ettik ve şüphesiz biz genişleticileriz.
48. Yeri de biz döşeyipyaydık; ne güzel döşeyici!
49. Ve biz her şeyi iki çift yarattık. Umulur ki öğüt alıp düşünürsünüz.
50. Öyleyse Allah’a doğru kaçın. Gerçekten ben sizi O’ndan yana açıkça korkutupuyarıyorum.
51. Allah ile birlikte başka bir ilah edinmeyin. Gerçekten ben sizi O’ndan yana açıkça korkutupuyarıyorum.
52. İşte böyle; onlardan öncekiler de bir rasul gelmeyiversin; mutlaka: "Sihirbaz veya deli." derlerdi.
53. Onlar bunu birbirlerine vasiyet mi ettiler? Hayır; onlar azgın ve taşkın bir kavimdirler.
54. Öyleyse sen, onlardan yüz çevir; artık kınanacak değilsin.
55. Ama öğüt veriphatırlat; gerçekten öğütle hatırlatma, mü’minlere yarar sağlar.
56. Ben cinleri ve insanları yalnızca bana ibadet etsinler diye yarattım.
57. Ben onlardan bir rızık istemiyorum ve onların beni doyurupbeslemelerini de istemiyorum.
58. Şüphesiz Allah, evet O, Rezzak ve metin kuvvet sahibidir.
59. Artık gerçekten, zulmedenler için, arkadaşlarının günahlarına benzer bir günah vardır. Şu halde acele etmesinler.
60. Tehdit olundukları o günlerinden dolayı küfürlerinde bilinçli olarak ısrar edenlere veyl olsun!
Zariyat Suresi - Erhan Mete
Erhan Mete Zariyat Suresi video tilaveti dinleyin ve izleyin.
Video açılmazsa videoyu yeni sekmede açabilirsiniz .
Zariyat Suresi - Yusuf Ali Meali
In the name of Allah, Most Gracious, Most Merciful.
1. By the (Winds) that scatter broadcast;
2. And those that lift and bear away heavy weights;
3. And those that flow with ease and gentleness;
4. And those that distribute and apportion by Command;-
5. Verily that which ye are promised is true;
6. And verily Judgment and Justice must indeed come to pass.
7. By the Sky with (its) numerous Paths,
8. Truly ye are in a doctrine discordant,
9. Through which are deluded (away from the Truth) such as would be deluded.
10. Woe to the falsehood-mongers,-
11. Those who (flounder) heedless in a flood of confusion:
12. They ask, "When will be the Day of Judgment and Justice?"
13. (It will be) a Day when they will be tried (and tested) over the Fire!
14. "Taste ye your trial! This is what ye used to ask to be hastened!"
15. As to the Righteous, they will be in the midst of Gardens and Springs,
16. Taking joy in the things which their Lord gives them, because, before then, they lived a good life.
17. They were in the habit of sleeping but little by night,
18. And in the hour of early dawn, they (were found) praying for Forgiveness;
19. And in their wealth and possessions (was remembered) the right of the (needy,) him who asked, and him who (for some reason) was prevented (from asking).
20. On the earth are signs for those of assured Faith,
21. As also in your own selves: Will ye not then see?
22. And in heaven is your Sustenance, as (also) that which ye are promised.
23. Then, by the Lord of heaven and earth, this is the very Truth, as much as the fact that ye can speak intelligently to each other.
24. Has the story reached thee, of the honoured guests of Abraham?
25. Behold, they entered his presence, and said: "Peace!" He said, "Peace!" (and thought, "These seem) unusual people."
26. Then he turned quickly to his household, brought out a fatted calf,
27. And placed it before them.. he said, "Will ye not eat?"
28. (When they did not eat), He conceived a fear of them. They said, "Fear not," and they gave him glad tidings of a son endowed with knowledge.
29. But his wife came forward (laughing) aloud: she smote her forehead and said: "A barren old woman!"
30. They said, "Even so has thy Lord spoken: and He is full of Wisdom and Knowledge."
31. (Abraham) said: "And what, O ye Messengers, is your errand (now)?"
32. They said, "We have been sent to a people (deep) in sin;-
33. "To bring on, on them, (a shower of) stones of clay (brimstone),
34. "Marked as from thy Lord for those who trespass beyond bounds."
35. Then We evacuated those of the Believers who were there,
36. But We found not there any just (Muslim) persons except in one house:
37. And We left there a Sign for such as fear the Grievous Penalty.
38. And in Moses (was another Sign): Behold, We sent him to Pharaoh, with authority manifest.
39. But (Pharaoh) turned back with his Chiefs, and said, "A sorcerer, or one possessed!"
40. So We took him and his forces, and threw them into the sea; and his was the blame.
41. And in the ´Ad (people) (was another Sign): Behold, We sent against them the devastating Wind:
42. It left nothing whatever that it came up against, but reduced it to ruin and rottenness.
43. And in the Thamud (was another Sign): Behold, they were told, "Enjoy (your brief day) for a little while!"
44. But they insolently defied the Command of their Lord: So the stunning noise (of an earthquake) seized them, even while they were looking on.
45. Then they could not even stand (on their feet), nor could they help themselves.
46. So were the People of Noah before them for they wickedly transgressed.
47. With power and skill did We construct the Firmament: for it is We Who create the vastness of pace.
48. And We have spread out the (spacious) earth: How excellently We do spread out!
49. And of every thing We have created pairs: That ye may receive instruction.
50. Hasten ye then (at once) to Allah: I am from Him a Warner to you, clear and open!
51. And make not another an object of worship with Allah: I am from Him a Warner to you, clear and open!
52. Similarly, no messenger came to the Peoples before them, but they said (of him) in like manner, "A sorcerer, or one possessed"!
53. Is this the legacy they have transmitted, one to another? Nay, they are themselves a people transgressing beyond bounds!
54. So turn away from them: not thine is the blame.
55. But teach (thy Message) for teaching benefits the Believers.
56. I have only created Jinns and men, that they may serve Me.
57. No Sustenance do I require of them, nor do I require that they should feed Me.
58. For Allah is He Who gives (all) Sustenance,- Lord of Power,- Steadfast (for ever).
59. For the Wrong-doers, their portion is like unto the portion of their fellows (of earlier generations): then let them not ask Me to hasten (that portion)!
60. Woe, then, to the Unbelievers, on account of that Day of theirs which they have been promised!
Zariyat Suresi - Mustafa İslamoğlu Meali
Rahman rahim Allah`ın adıyla
1. İndiği yerden toz kaldırarak (hidayeti gönüllere) saçan;
2. bir o kadar da ağır mı ağır bir (mana) yükü taşıyan;
3. buna karşın, kolayca aktığı (kalpleri) fetheden;
4. ve emr(-i ilahiyi hayata) paylaştıran (vahiy) şahit olsun!
5. Hiç tartışmasız, size vaad edilmiş olan elbet doğrudur;
6. ve Hesap (Günü) mutlaka gelecektir.
7. Şahit olsun hareketli ve çok katmanlı yollarla donatılmış (olarak görünen) gök:
8. Elbet siz, (inanç hususunda) gerçekten de farklı görüşlerdesiniz;
9. savrulanlar, kendi aleyhine savrulurlar!
10. Kahrolsun keyfi yargılarını kesin gerçek gibi pazarlayanlar.
11. Onlar daldıkları gafletin derin karanlığında kendi varlığını unutanlardır;
12. "Hesap Günü ne zamanmış bakayım?" diye söylenenlerdir.
13. Onlar o gün ateşte azap görecekler;
14. (ve) onlara "Azabınızı tadın!" denilecek; "İşte bu, sizin acele gelmesini istediğiniz şeydir!"
15. Ne var ki sorumlu davrananlar, akıl sır ermez cennetlerde ve pınar başlarında bulunacaklar;
16. Rablerinin kendileri için takdir ettiğini (derin bir şükranla) alarak; çünkü onlar, zaten daha önce de iyilerdendi:
17. gecenin az bir kısmında uyurlardı,
18. ve seher vakitlerinde ta yürekten Allah`a yalvarırlardı,
19. servetlerinde, isteyebilen ve isteyemeyen muhtaçların da bir payı vardı.
20. Yeryüzünde, gönülden inanmış olanların (şahit olduğu) ilahi işaretler vardır;
21. tıpkı sizin kendi varlığınızda olduğu (gibi): Bunları görmüyor musunuz?
22. Gökyüzünde ise (maddi manevi) rızkınızın ve size vaad edilen şeylerin (kaynağı) vardır:
23. Göğün ve yerin Rabbine andolsun ki, bu (yeniden diriliş) en az(ından) sizin konuşma yeteneğiniz kadar gerçektir.
24. İbrahim`in, ilahi ikrama mazhar olmuş konukları hakkındaki kıssa sana ulaştı mı?
25. Hani, (elçiler) İbrahim`in huzuruna girmişler ve "(Sana) selam olsun!" demişlerdi de, o da, "(Size de) selam olsun!" demiş ve (içinden) "Bunlar tanımadık kimseler" diye geçirmişti.
26. Sonra, usulca ailesine yönelerek (kızartılmış) semiz bir buzağı getirmiş,
27. derhal önlerine sunarak "Buyurmaz mısınız?" demişti.
28. Derken, onlardan yana içini bir korku ve endişe kapladı. "Endişeye mahal yok!" dediler ve ona sıra dışı bir bilgi ile donatılmış bir oğlan çocuğu müjdelediler.
29. (Bu arada konuşulanları duyan) eşi çığlık atarak yaklaştı ve elini yüzüne vurarak, “Benim gibi bir kocakarının mı çocuğu olacak?” dedi.
30. “Evet, Rabbin böyle buyurdu;” dediler, “muhakkak ki O, her hüküm ve icraatında pek çok hikmetler bulunandır, her şeyi hakkıyla bilendir.”
31. (İbrahim): "Peki ey Elçiler!" dedi, "Nedir bu olağandışı ziyaretinizin (gerçek) sebebi?"
32. Onlar "Biz" dediler, "günaha gömülüp gitmiş bir topluma gönderildik ki,
33. onların üzerine (gökten) taşlaşmış balçık yağdıralım;
34. kendini harcayanlara, senin Rabbinin katında hedefi belirlenmiş (taşlar).
35. Derken mü`minlerden orada bulunanları çıkardık;
36. zaten orada bir hane dışında hiçbir müslüman bulamadık.
37. Ve elem verici azaptan korkacak olan kimseler için orada bir işaret, bir mesaj bıraktık.
38. Aynı (mesaj) Musa kıssasında da var: Hani Biz onu açık ara muktedir kılan bir güçle Firavun`a göndermiştik.
39. Fakat o iktidarına güvenerek (Musa`ya) karşı çıkmış, üstelik "O, ya bir büyücü ya da bir delidir" demişti.
40. Derken, Biz de onu ve ordusunu enseledik, hepsini denize döktük: o hala kendi kendisini kınayadursun.
41. Aynı (mesaj) Ad kıssasında da var: Hani onlara da köklerini kurutan bir fırtına göndermiştik.
42. (Bu fırtına) geçtiği yerde hiçbir şey bırakmadı, hepsini kül edip göğe savurdu.
43. Aynı (mesaj) Semud kıssasında da var: Hani onlara da "Bir süreliğine siz de safa sürün bakalım!" denilmişti.
44. Nitekim onlar Rablerinin emrine karşı gelmişlerdi: Ve onlar bön bön bakarken, bir (bela) yıldırımı kendilerini enseleyiverdi;
45. ne yerlerinden doğrulmaya, ne de kendilerini savunmaya mecal bulabildiler.
46. Daha önce de Nuh kavmi (helak olmuştu): Çünkü onlar da yoldan çıkmış bir kavimdiler.
47. Bütün bir göğü kendi güç ve kudretimizle Biz inşa ettik ve onu sürekli genişleten de Biziz.
48. Yeri de Biz yayıp döşedik: Biz, ne muhteşem bir döşeyiciyiz.
49. Her şeyi çift-zıt kutuplu yarattık ki, öğüt ve ibret alabilesiniz.
50. Şu halde (de ki): "Allah`a kaçınız! Şüphe yok ki ben O`nun katından size gönderilmiş apaçık bir uyarıcıyım.
51. Allah`la beraber, başka hiçbir şeye ilahlık yakıştırmayınız! Elbette ben O`nun katından size gönderilmiş apaçık bir uyarıcıyım.
52. İşte böyle! Onlardan öncekiler, kendilerine gelen her peygambere mutlaka "sihirbaz" ya da "mecnun" dediler;
53. yoksa onlar bunu birbirlerine mi bulaştırdılar? Ama hayır, belli ki onlar (da bunlar da bizzat kendileri) Allah`a başkaldırmış azgın bir topluluktular.
54. Artık onları kendi hallerine bırak, (sen kendi işine bak); böyle yaptığın takdirde kınanacak değilsin.
55. Ama uyarmayı sürdür; en azından bir uyarının mü`minlere yararı olur!
56. Ben görünür-görünmez, bilinir-bilinmez tüm iradeli varlıkları sadece Bana kulluk etsinler diye yarattım.
57. Onlardan ne bir rızık bekliyorum ne de beni beslemelerini:
58. çünkü Allah, evet, bütün rızıkları veren mutlak ve sınırsız güç ve kudret sahibi O`dur.
59. Bakın, elbette kendilerine kıyanların payına düşen, (seleflerinin) payına düşenin aynısı olacaktır: şu halde, (bu payı) acele istemelerine gerek yoktur.
60. İmdi, inkarda direnenlerin tehdit edildikleri o gün başlarına geleceklerden dolayı vay haline!
Zariyat Suresi - Ali Bulaç Meali
Rahman Rahim olan Allah’ın adıyla
1. Tozu dumana katıp savuran (rüzgar)lara,
2. Derken, ağır yük taşıyan (bulut)lara.
3. Sonra kolaylıkla akıp gidenlere,
4. Sonra iş(ler)i taksim edenlere andolsun.
5. Size va’dedilmekte olan, hiç tartışmasız doğrudur.
6. Şüphesiz din (hesap ve ceza) da mutlaka gerçekleşecektir.
7. ’Özen içinde yollar ve yörüngelerle donatılmış’ göğe andolsun;
8. Siz, gerçekten birbirini tutmaz bir söz (çelişkili ve aykırı görüşler) içindesiniz.
9. Ondan çevrilen çevrilir,
10. Kahrolsun, o ’zan ve tahminle yalan söyleyenler’;
11. Ki onlar, ’bilgisizliğin kuşatması’ içinde habersizdirler.
12. "Hesap ve ceza (din) günü ne zaman?" diye sorarlar.
13. O gün onlar, ateşin üstünde tutulup-eritilecekler:
14. "Tadın fitnenizi. Bu, sizin pek acele isteyip durduğunuz şeydir."
15. Şüphesiz muttaki olanlar, cennetlerde ve pınarlardadırlar;
16. Rablerinin kendilerine verdiğini alanlar olarak. Çünkü onlar, bundan önce ihsanda (güzel davranışta) bulunanlardı.
17. Gece-boyunca da pek az uyurlardı.
18. Onlar, seher vakitlerinde istiğfar ederlerdi.
19. Onların mallarında dilenip-isteyen (ve iffetinden dolayı istemeyip de) yoksul olan için de bir hak vardı.
20. Yeryüzünde kesin bir bilgiyle inanacak olanlar için ayetler vardır.
21. Ve kendi nefislerinizde de. Yine de görmüyor musunuz?
22. Gökte rızkınız vardır ve size va’dolunmakta olan da.
23. İşte, göğün ve yerin Rabbine andolsun ki, şüphesiz, o (size va’dedilen) sizin (aranızda) konuştuklarınız kadar, elbette kesin bir gerçektir.
24. Sana İbrahim’in ağırlanan konuklarının haberi geldi mi?
25. Hani, yanına girdiklerinde: "Selam" demişlerdi. O da: "Selam" demişti. "(Haklarında bilgim olmayan) Yabancı bir topluluk."
26. Hemen (onlara) sezdirmeden ailesine gidip, çok geçmeden semiz bir buzağı ile (geri) geldi.
27. Derken onlara yaklaştırıp (ikram etti); "Yemez misiniz?" dedi.
28. (Onlar yemeyince) Bunun üzerine içine bir tür korku düştü. "Korkma" dediler ve ona bilgin bir erkek çocuk müjdesini verdiler.
29. Böylece karısı çığlıklar kopararak geldi ve yüzüne vurarak: "Kısır, yaşlı bir kadın (mı doğum yapacakmış)? dedi.
30. Dediler ki: "Öyle. (Bunu) Senin Rabbin buyurdu. Çünkü O, hüküm ve hikmet sahibidir, bilendir."
31. (İbrahim) dedi ki: "Şu halde sizin asıl isteğiniz nedir, ey elçiler?"
32. "Doğrusu biz, suçlu-günahkar bir kavme gönderildik" dediler.
33. "Üzerlerine çamurdan (iyice sertleşip kaskatı kesilmiş) taşlar yağdırmak için."
34. "(Ki bu taşların her biri,) Rabbinin Katında ölçüyü taşıranlar için (herkese ayrı ayrı) işaretlenmiştir."
35. Bu arada, mü’minlerden orda kim varsa çıkardık.
36. Ne var ki, orda Müslümanlardan olan bir evden başkasını bulmadık.
37. Ve orada, acı bir azaptan korkanlar için bir ayet bıraktık.
38. Musa (olayın)da da (düşündürücü ayetler vardır). Hani Biz onu açık bir delille Firavun’a göndermiştik;
39. Fakat o, ’bütün kişisel ve askeri gücüyle’ yüz çevirdi ve: "(Bu,) Ya bir büyücü veya bir delidir" dedi.
40. Bunun üzerine, Biz onu ve ordularını yakalayıp denize attık; (ki o,) ’kınanacak işler yapıyordu.’
41. Ad (kavmin)de de (ayetler vardır). Hani onların üzerine köklerini kesen (akim) bir rüzgar gönderdik.
42. Üzerinden geçtiği hiçbir şeyi bırakmıyor, mutlaka çürütüp-kül gibi dağıtıyordu.
43. Semud (kavmin)de de (ayetler vardır). Hani onlara: "Belli bir süreye kadar yararlanın" denmişti.
44. Ancak Rablerinin emrine baş kaldırdılar; böylece bakıp-dururlarken, onları yıldırım çarpıp-yakaladı.
45. Artık ne ayağa kalkmaya güç yetirebildiler, ne yardım bulabildiler.
46. Bundan önce Nuh kavmini de (yıkıma uğrattık). Çünkü onlar da fasık bir kavim idi.
47. Biz göğü ’büyük bir kudretle’ bina ettik ve şüphesiz Biz, (onu) genişleticiyiz.
48. Yeri de Biz döşeyip-yaydık; ne güzel döşeyici(yiz).
49. Ve Biz, herşeyi iki çift yarattık. Umulur ki, öğüt alıp-düşünürsünüz.
50. Öyleyse, Allah’a doğru (yönelip, şirkten ve bozulmalardan) kaçın. Gerçekten Ben sizi, O’ndan yana açıkça uyarıyorum.
51. Allah ile beraber başka bir İlah(ı ortak) kılmayın. Gerçekten sizi, O’ndan yana açıkça uyarıyorum.
52. İşte böyle; onlardan öncekiler de bir elçi gelmeyiversin, mutlaka: "Büyücü ve cinlenmiş" demişlerdir.
53. Onlar bunu (tarih boyunca) birbirlerine vasiyet mi ettiler? Hayır; onlar, ’azgın ve taşkın (tağiy)’ bir kavimdirler.
54. Öyleyse sen, onlardan yüz çevir; artık kınanacak değilsin.
55. Sen öğüt verip-hatırlat; çünkü gerçekten öğütle-hatırlatma, mü’minlere yarar sağlar.
56. Ben, cinleri ve insanları yalnızca Bana ibadet etsinler diye yarattım.
57. Ben, onlardan bir rızık istemiyorum ve onların beni doyurup-beslemelerini de istemiyorum.
58. Hiç şüphesiz, rızık veren O, metin kuvvet sahibi olan Allah’tır.
59. Artık gerçekten, zulmedenler için, (geçmişteki) arkadaşlarının günahlarına benzer bir günah vardır. Şu halde acele etmesinler.
60. Kendilerine va’dedilen o (azap) günlerinden dolayı vay o inkar edenlere.
Zariyat Suresi - Suat Yıldırım Meali
Rahmân ve rahîm olan Allah’ın adıyla
1. O tozutup savuran (rüzgârlara)
2. Yağmur yüklenen bulutlara,
3. Kolayca akıp giden (yıldızlar, bulutlar vb.) şeylere,
4. Emirleri, rızıkları, yağmurları vb. şeyleri taksim eden meleklere yemin ederim ki:
5. Size vâd olunan diriliş elbette gerçektir.
6. İşlerin karşılığı da mutlaka alınacaktır.
7. (7-8) Yollarla, yörüngelerle dolu gök hakkı için! Siz tam bir çelişki içindesiniz.
8. (7-8) Yollarla, yörüngelerle dolu gök hakkı için! Siz tam bir çelişki içindesiniz.
9. Oysa bu dâvetten, ancak aklı çarpılmış olan kimse çevrilip vazgeçirilir.
10. (10-12) O kahrolası yalancılar sarhoşluk ve cehalet içinde ne yaptıklarını bilmeden atıp tutarlar. Bir de alay ederek: "Ne zaman o hesap günü?" diye sorarlar.
11. (10-12) O kahrolası yalancılar sarhoşluk ve cehalet içinde ne yaptıklarını bilmeden atıp tutarlar. Bir de alay ederek: "Ne zaman o hesap günü?" diye sorarlar.
12. (10-12) O kahrolası yalancılar sarhoşluk ve cehalet içinde ne yaptıklarını bilmeden atıp tutarlar. Bir de alay ederek: "Ne zaman o hesap günü?" diye sorarlar.
13. O gün, onların ateşin üzerinde kıvrandırılacakları gündür!
14. Onlara: "Tadın bakalım fitnenizi, tadın dünyada kaynattığınız fitne ateşinin neticesini! İşte gelmesini dört gözle beklediğiniz azap!" denilir.
15. Ama müttakiler bahçelerde, pınar başlarındadırlar.
16. Rab’lerinin kendilerine verdiği mükâfatları almaktadırlar. Çünkü onlar, daha önce dünyada iyi davranan kimselerdi.
17. Geceleri az uyurlardı.
18. Seher vakitleri istiğfar ederlerdi.
19. Mallarında isteyenlerin ve yoksulların hakkını ayırırlardı.
20. (20-22) Kesin inanmak isteyenler için yeryüzünde birçok deliller vardır. Bizzat kendi varlıklarınızda da böyle deliller vardır. Hâlâ görmeyecek misiniz? Gökte de hem rızkınız (rızkınızın vesileleri), hem de size vâd olunan cennet vardır.
21. (20-22) Kesin inanmak isteyenler için yeryüzünde birçok deliller vardır. Bizzat kendi varlıklarınızda da böyle deliller vardır. Hâlâ görmeyecek misiniz? Gökte de hem rızkınız (rızkınızın vesileleri), hem de size vâd olunan cennet vardır.
22. (20-22) Kesin inanmak isteyenler için yeryüzünde birçok deliller vardır. Bizzat kendi varlıklarınızda da böyle deliller vardır. Hâlâ görmeyecek misiniz? Gökte de hem rızkınız (rızkınızın vesileleri), hem de size vâd olunan cennet vardır.
23. Göğün ve yerin Rabbine yemin olsun ki bu vaad, tıpkı sizin konuşmanızın sabit olduğu gibi bir gerçektir.
24. Sahi! İbrâhimin şerefli misafirlerinin gelişlerinden haberin oldu mu?
25. Onlar yanına varınca: "Selâm!" dediler. O da: "Size de Selâm!" diye cevap verdi, ama içinden: "Bunlar tanımadığım kimseler, hayırdır inşaallah!" dedi.
26. (26-27) Onlara yemek getirmek için gizlice ailesinin yanına geçti ve semiz bir dana kebabı getirdi. Önlerine koyup "buyurmaz mısınız?" diye ikram etti.
27. (26-27) Onlara yemek getirmek için gizlice ailesinin yanına geçti ve semiz bir dana kebabı getirdi. Önlerine koyup "buyurmaz mısınız?" diye ikram etti.
28. O sırada onlardan yana içine bir korku düştü. "Korkma!" dediler ve ona büyüdüğünde âlim olacak bir çocuklarının dünyaya geleceğini müjdelediler.
29. Evin öbür köşesinden bunu duyan eşi, elini yüzüne vurarak: "Vay başıma gelene! Ben kısır bir kocakarı iken mi doğuracağım!" diye çığlık attı.
30. Onlar, hanımına: "Evet, Rabbin böyle buyurdu, dediler. O, tam hüküm ve hikmet sahibidir, her şeyi hakkıyla bilir."
31. İbrâhim: "Peki sizin gelişinizin asıl sebebini öğrenebilir miyim ey değerli elçiler?" dedi.
32. (32-34) "Biz" dediler, "Suçlu bir güruhun, haddini aşanların tepelerine, çamurdan pişirilip de Rabbinin nezdinde damgalanmış taşları indirmek için görevlendirildik."
33. (32-34) "Biz" dediler, "Suçlu bir güruhun, haddini aşanların tepelerine, çamurdan pişirilip de Rabbinin nezdinde damgalanmış taşları indirmek için görevlendirildik."
34. (32-34) "Biz" dediler, "Suçlu bir güruhun, haddini aşanların tepelerine, çamurdan pişirilip de Rabbinin nezdinde damgalanmış taşları indirmek için görevlendirildik."
35. Derken, oradaki müminleri şehirden çıkarma emrini verdik.
36. Ama orada, bir hane dışında, Biz’e itaat eden aile bulamadık.
37. Ve öyle acı bir azaptan korkanlar için, orada bir alâmet bıraktık.
38. Mûsâ’nın olayında da alınacak dersler vardır. Onu âşikâr bir delille (mûcize ile) Firavun’a göndermiştik.
39. O var gücüyle ve bütün ordusuyla sırtını çevirdi ve "Mûsâ, ya bir büyücü, ya da bir delidir!" dedi.
40. Biz de hem onu, hem ordularını yakalayıp denizin dibine geçiriverdik. Boğulurken, pişmanlıkla kendi kendini kınıyordu.
41. Âd halkında da alınacak dersler vardır. Onlara da ortalığı kasıp kavuran köklerini kurutan bir kasırga gönderdik.
42. Bu rüzgâr, uğradığı her şeyi derhal kül gibi savuruyordu.
43. Semûd ahalisinde de böyle alınacak ibretler vardır. Onlara da "Bir süre hayattan zevk alın bakalım!" denilmişti.
44. Onlar Rab’lerinin emrinden uzaklaşıp azıtınca kendileri baka baka, o müthiş yıldırım onları çarpıverdi.
45. Oldukları yerde çöke kaldılar, ne doğrulabildiler, ne de yardım gördüler.
46. Daha önceleri de Nûh’un halkını helâk etmiştik. Çünkü onlar da din yolundan çıkmış kimselerdi.
47. Göğü Biz çok sağlam bir şekilde bina ettik, onu genişleten Biziz. Çünkü Biz geniş kudret ve hakimiyet sahibiyiz.
48. Yeryüzünü de Biz döşedik, bakınız Biz ne de güzel döşedik!
49. Her şeyi de çift yarattık ki düşünüp ders alasınız.
50. "O halde, Allah’a kaçın, çabuk Allah’ın himayesine koşun. Zira ben O’nun tarafından, sizi uyarmak için gönderilen âşikâr bir elçiyim."
51. Sakın Allah’ın yanı sıra başka mâbud icad etmeyin. İşte ben O’nun tarafından, sizi uyarmak için gönderilen aydınlatıcı bir elçiyim.
52. İşte böyle... Senin hemşehrilerinden önceki ümmetlere ne zaman bir elçi geldiyse mutlaka ona muhatapları büyücü veya deli dediler.
53. Birbirlerine tavsiye mi ettiler, aralarında anlaştılar mı ki hep aynı şeyleri söylediler? Hayır, böyle bir tavsiye yok ama, onlar azgınlıkta müşterekler. İşte ondan, böyle söylerler.
54. Sen de onlardan yüz çevir, yeterince onlara hakkı anlatmaya çalıştığından artık bundan ötürü seni kimse ayıplayamaz.
55. Bununla beraber yine de hatırlatıp öğüt ver! Zira gerçeği hatırlatıp nasihatte bulunma, inananlara ve inanacaklara fayda verir.
56. Ben cinleri ve insanları sırf Beni tanıyıp yalnız Bana ibadet etsinler diye yarattım.
57. (57-58) Onlardan nafaka istemiyorum, beni yedirip beslemelerini de istemiyorum. Asıl bütün mahlûkların rızıklarını veren, kâmil kuvvet ve tam iktidar sahibi olan Allah Teâlâ’dır.
58. (57-58) Onlardan nafaka istemiyorum, beni yedirip beslemelerini de istemiyorum. Asıl bütün mahlûkların rızıklarını veren, kâmil kuvvet ve tam iktidar sahibi olan Allah Teâlâ’dır.
59. Muhakkak ki şimdiki zalimlerin de, daha önceki meslekdaşlarının payı gibi, bir azap payı vardır. Acele etmelerine hiç gerek yok, nasılsa ona kavuşacaklar!
60. Ama tehdit olundukları o gün de gelince, çekeceklerinden dolayı vay o kâfirlerin haline!
Zariyat Suresi - Seyyid Kutub Meali
Rahman ve Rahim olan Allah’ın adıyla
1. Esip savuranlara.
2. Yükünü yüklenenlere.
3. Kolayca süzülenlere.
4. İşi ayıranlara and olsun.
5. Size va’dedilen, mutlaka doğrudur.
6. Ceza muhakkak olacaktır.
7. Yolları bulunan göğe andolsun ki.
8. Ey inkarcılar, siz, şüphesiz çeşitli görüştesiniz.
9. Çevrilen, ondan çevriliyor.
10. O çeşitli görüşleri atan yalancılar kahrolsun.
11. Onlar aptallık içinde ne yaptıklarını bilmezler.
12. Ceza günü ne zaman? diye sorarlar.
13. O gün onların ateşe sokulacakları gündür.
14. Azabımızı tadın! Acele gelmesini beklediğiniz şey budur işte denir.
15. Doğrusu Allah’a karşı gelmekten sakınanlar, cennetlerde, pınar başlarındadırlar.
16. Rab’lerinin, kendilerine verdiğini alırlar. Çünkü onlar bundan önce de güzel davranırlardı.
17. Geceleri pek az uyurlardı.
18. Seher vaktinde de istiğfar ederlerdi.
19. Mallarında dilenci ve yoksul için bir hak vardı.
20. Kesin inanacak insanlar için yeryüzünde nice deliller vardır.
21. Kendi canlarınızda da nice deliller vardır. Görmüyor musunuz?
22. Rızkınız da, size va’dedilen azab da göktedir.
23. Göklerin ve yerin Rabb’ine and olsun ki bu vaad, sizin konuşmanız kadar kesin ve gerçektir.
24. İbrahim’in şerefli misafirlerinin haberi sana geldi mi?
25. «Selam size» demişti. İçinden de, onların «tanınmamış bir topluluk» olduklarını geçirmişti.
26. Gizlice ailesinin yanına gitti, semiz bir buzağı getirdi
27. Onu, önlerine yaklaştırdı «Yemez misiniz?» dedi.
28. Yemediklerini görünce içine bir korku düştü. «Korkma» dediler ve ona bilgin bir oğlan çocuğu müjdelediler.
29. Karısı hayretle çığlık içinde geldi. Yüzünü kapayarak «Ben kısır bir kocakarıyım» dedi.
30. «Rabb’in böyle dedi. O, hüküm ve hikmet sahibidir, bilendir.»
31. «O halde işiniz nedir ey elçiler?» dedi.
32. «Biz suçlu bir kavme gönderildik.»
33. Ki onların üzerine çamurdan taşlar salalım;
34. Rabbinin katında, haddi aşanlar için işaretlenmiş taşlar.
35. Orada mü’minlerden kim varsa çıkardık.
36. Zaten orada bir ev halkından başka müslüman da bulamadık.
37. Acı azabdan korkanlar için orada bir ibret bıraktık.
38. Musa’nın başından geçenlerde de ibretler vardır. Onu apaçık bir delille Fir’avn’a gönderdik.
39. Fir’avn ordusuyla birlikte yüz çevirmiş ve «Musa, ya bir büyücü ya da bir delidir» dedi.
40. Sonunda onu ve ordularını yakalayıp denize attık. O, kınanmayı haketmişti.
41. Ad kavminde de ibretler vardır. Onlara kasıp kavuran rüzgarı göndermiştik.
42. Üzerinden geçtiği şeyi canlı bırakmıyor, onu kül edip savuruyordu.
43. Onlara, «Bir süreye kadar zevklenin» denmişti.
44. Rab’lerinin buyruğuna baş kaldırdılar, bu yüzden bakıp dururlarken onları yıldırım yakaladı.
45. Ayağa kalkacak güçleri kalmamış, yardım edenleri de olmamıştı.
46. Daha önce de Nuh kavmini helak etmiştik. Çünkü onlar da yoldan çıkmış bir toplum idiler.
47. Göğü gücümüzle biz kurduk; şüphesiz biz onu genişleticiyiz.
48. Yeri biz döşedik biz ne güzel döşeyiciyiz.
49. Her şeyden çift çift yarattık ki düşünüp öğüt alasınız.
50. O halde Allah’a koşun. Çünkü ben, sizi O’ndan açık bir şekilde korkutuyorum.
51. Allah ile beraber başka tanrılar uydurmuyorum. Ben size O’nun tarafından görevlendirilmiş apaçık bir uyarıcıyım.
52. «Büyücü veya cinlenmiş» dediler.
53. Bunu birbirlerine vasiyet mi ettiler? Hayır onlar azgın bir topluluktur.
54. Onlardan yüz çevir, sen kınanacak değilsin.
55. Ancak yine de hatırlat, çünkü hatırlatmak, mü’minlere fayda verir.
56. Ben cinleri ve insanları, ancak bana kulluk etsinler diye yarattım.
57. Ben onlardan rızık istemiyorum, beni beslemelerini de istemiyorum.
58. Şüphesiz rızık veren, güç ve kuvvet sahibi olan ancak Allah’tır.
59. Muhakkak ki bu zulmedenlerin de, geçmiş arkadaşlarının payı gibi bir azab payı vardır. Acele etmesinler.
60. Söz verilen günün azabından vay o kafirlerin haline!
Zariyat Suresi - Süleyman Ateş Meali
Rahmân ve Rahim Allâh’ın adıyla
1. Savurup kaldıranlara,
2. (Yağmur) Yüklü (bulut)lara,
3. Kolayca akıp gidenlere,
4. İş(ler)i taksim edenlere (rızıkları, yağmurları dağıtan güçlere) andolsun ki,
5. Size va’dedilen, mutlaka doğrudur.
6. Cezâ muhakkak olacaktır.
7. (Çeşitli) yolları (yörüngeleri) bulunan göğe andolsun ki,
8. Siz, çeşitli söz(ler) içindesiniz.
9. Çevrilen, ondan çevriliyor.
10. O (çeşitli sözleri) atan yalancılar kahrolsun!
11. Onlar aptallık içinde yanılıp durmaktadırlar.
12. "Cezâ günü ne zaman?" diye sorarlar.
13. O gün onlar ateş üzerinde yakılacaklardır.
14. (Kendilerine): "Fitnenizi (fesâdınızın cezâsını) tadın! Acele isteyip durduğunuz şey budur işte!" (denilecek).
15. Korunanlar, cennetlerde, çeşme başlarındadırlar;
16. Rablerinin, kendilerine verdiğini alırlar. Çünkü onlar bundan önce güzel davranırlardı.
17. Geceleri pek az uyurlardı,
18. Seherlerde onlar istiğfar ederlerdi,
19. Mallarında dilenci ve yoksul için hak vardı.
20. Kesin inanacaklar için yerde nice ibretler vardır.
21. Kendi canlarınızda da öyle. Görmüyor musunuz?
22. Gökte rızkınız da var, uyarıldığınız (azâb)da var!
23. Göğün ve yerin Rabbine andolsun ki o, sizin konuştuğunuz gibi gerçektir.
24. İbrâhim’in ağırlanan konuklarının haberi sana geldi mi?
25. Bir zaman onun yanına girmişler: "Selâm" demişlerdi. "Selâm, dedi, (siz) tanınmamış bir topluluk(sunuz)."
26. (Konuklarına yemek hazırlamak için) gizlice âilesinin yanına gitti, semiz bir buzağı getirdi.
27. Onu, önlerine yaklaştırdı, "Yemez misiniz?" dedi.
28. (Yemediklerini görünce) Onlardan içine bir korku düşürdü. "Korkma" dediler ve ona bilgin bir oğlan çocuğu müjdelediler.
29. Karısı (Sare) çığlık içinde geldi (hayretten elini) yüzüne vurarak: "(Ben) Kısır bir kocakarı(yım, benden nasıl çocuk olur)?" dedi.
30. Dediler ki: "Rabbin böyle dedi. O, hüküm ve hikmet sâhibidir, bilendir."
31. (İbrâhim): "O halde göreviniz nedir ey elçiler?" dedi.
32. Dediler: "Biz suçlu bir kavme gönderildik."
33. "Ki onların üzerine çamurdan taş(lar) salalım."
34. "Rabbinin katında, haddi aşanlar için işâretlenmiş (taşlar)."
35. Orada bulunan mü’minleri çıkardık.
36. Zaten orada bir ev (halkın)dan başka müslüman da bulmadık.
37. Acı azâbdan korkanlar için orada bir ibret bıraktık.
38. Mûsâ’da da (ibret alınacak şeyler vardır). Onu açık bir delil ile Fir’avn’e göndermiştik.
39. (Fir’avn ona) Yanını çevirdi ve: "Bu, ya büyücü veya cinlidir" dedi.
40. Biz de onu ve askerlerini yakaladık, onları denize attık. (O boğulurken pişmanlıkla) Kendi kendini kınıyordu.
41. ’Âd (kavmin)de de (ibret alınacak şeyler vardır). Onlara, köklerini kesen bir rüzgâr gönderdik.
42. Üzerinden geçtiği hiçbir şeyi bırakmıyor, onu kül gibi ediyordu.
43. Semûd (kavmin)de de (ibret alınacak şeyler vardır). Onlara: "Bir süreye kadar sefâ sürün" denmişti.
44. Rablerinin buyruğuna başkaldırdılar, bu yüzden onlar bakıp dururlarken, onları yıldırım yakaladı.
45. (Yurtlarında çöküverdiler) Ne kalkabildiler, ne de (bu duruma) engel olabildiler.
46. Daha önce de Nûh kavmini helâk etmiştik. Çünkü onlar da yoldan çıkmış bir toplum idiler.
47. Göğü sağlam yaptık, biz genişleticiyiz (kudretimiz geniştir, göğü öyle genişleten biziz).
48. Yeri biz döşedik, (biz) ne güzel döşeyiciyiz.
49. Her şeyden iki çift (erkek dişi) yarattık ki düşünüp öğüt alasınız.
50. "O halde Allâh’a kaçın, ben size O’nun tarafından görevlendirilmiş apaçık bir uyarıcıyım."
51. "Allâh ile beraber başka tanrılar uydurmayın. Ben size O’nun tarafından görevlendirilmiş apaçık bir uyarıcıyım."
52. İşte böyle, onlardan önce de ne kadar elçi geldiyse mutlaka: "Büyücü veya cinlenmiş" dediler.
53. Bunu birbirlerine tavsiye mi ettiler (ki hep aynı şeyi söylüyorlar)? Doğrusu, onlar azgın bir topluluktur.
54. Onlardan yüz çevir, sen kınanacak değilsin.
55. Ama yine de hatırlat, çünkü hatırlatmak inananlara yararlıdır.
56. Ben cinleri ve insanları, ancak bana kulluk etsinler diye yarattım.
57. Ben onlardan rızık istemiyorum, beni beslemelerini de istemiyorum.
58. Şüphesiz rızık veren, sağlam kuvvet sâhibi olan ancak Allah’tır.
59. Muhakkak ki, bu zulmedenlerin de (geçmiş) arkadaşlarının payı gibi bir azâb payı vardır, (ötekilerin başına gelen azâb gibi bir azâb bunların da başına gelecektir), acele etmesinler.
60. Uyarıldıkları günlerinden dolayı vay o kâfirlerin haline!
Hafız İlhan Tok - Zariyat Suresi
Zariyat Suresi, Hafız İlhan Tok tarafından okunan Ok Takipli Kur'an-ı Kerim Hatmi Şerifi serisinin 051. suresidir.
Türkçe açıklamalı hatim dersi ve sure metni için: Zariyat Suresi - Türkçe Açıklamalı Hatim Dersi
Zariyat Suresi - Ebubekir Şatıri
Ebubekir Şatıri Zâriyât Suresi video tilavetini dinleyin ve izleyin.
Video açılmazsa videoyu yeni sekmede açabilirsiniz .
Zariyat Suresi - Nasser Al Qatami
Zariyat Suresi Nasser al Qatami video tilavetini dinleyin ve izleyin.
Video açılmazsa videoyu yeni sekmede açabilirsiniz .
Zariyat Suresi - Elmalılı Hamdi Tefsiri
51-ZARİYAT:
"Tozdurup savuranlara
andolsun."ZERV, tozutup götürmek, savurmak, kırıp ufalamak demektir.
ZÂRİYÂT: Kırıp ufalayan veya savuran, ya da
toz duman edip götüren kuvvetler demektir. Mesela toprağı ve başka şeyleri
tozdurup savuran rüzgarlar, volkanları püskürten, yaratıkları kırıp dağıtan ve
yayıp açan melekler ve barut, dinamit gibi sonradan bulunmuş ve bulunacak
şiddetli patlayıcı, tahrip edici ve yakıcı bütün sebepler bu kavrama dahildir.
Beydâvî, "Bütün yaratıkları savuran sebepler" demekle bu genelliği
göstermiştir. Müfessirlerin çoğunluğunun "rıyah" yani rüzgarlar ile
yetinmesi Hz. Ali'den gelen rivayete göredir ki bu tefsir "kavram"
itibarıyla değil bir "örnek ile tefsir" olsa gerektir. Yoksa kavram
itibarıyla nesiller dünyaya getiren doğurgan kadınlar diye de mânâ verilmiştir.
2- Sonra bir ağırlık yüklenenlere, yağmur
yüklenen bulutlar, bulutları taşıyan rüzgarlar veya gebe kadınlar veya bütün
bunların sebepleri ki bunlar öncekilerin aynısı da, başkası da olabilir. Önce
tozdurur, sonra da yüklenir, taşır, veya tozdurup savuran başka, taşıyıp
götüren başka olur, bir ordunun ağırlıkları ve ganimetleri gibi.
3- Sonra da kolaylıkla akanlara, gemiler ve
benzeri trenler, otomobiller gibi.
4- Sonra da bir emir taksim edenlere yemin
olsun, yani bütün bunları idare etmek, tozdurulan taşınan, götürülen şeyleri
varacakları yerlere yetiştirmek için yüce Allah'ın emrini ayırıp dağıtan
meleklere, Cebrail, Mikail, İsrafil, Azrail gibi emir meleklerine yemin olsun,
bunlara yemin, cezanın meydana gelmesinde özellikle hizmetlerini hatırlatmadır.
Yani sayılan bu kuvvetlerin önemlerine işaret ile kesin bir şekilde uyarıda
bulunur ki;
5- Size vaad olunan, muhakkak doğrudur. Kâf
Sûresi'nde geçtiği üzere size yapılmakta bulunan vaadler ve tehdidler, o yeni
yaradılış, dirilme ve çıkma, girme ve ebedilik hep doğrudur.
6- Ve din mutlaka olacaktır, din yani ceza ve
sorumluluk vardır. Amellerinin cezası, iyiliğe çalışanlara iyilikle mükafat,
kötülüğe çalışanlara kötülükle ceza mutlaka olacak, herkes ettiğini bulacaktır.
7- "Zatü'l-hubük" semaya yemin
ederim. "Zatilhubük" niteliği, eşsiz bir ifadedir. Bunun mânâsının ne
olduğu hakkında çok şeyler söylenmiştir.
HUBÜK: "Habike'nin de,
"Hibâk"in de çoğulu olabilir. "Târika" "Turuk"
"Misal" "Müsül" gibi.
HABÎKE: Dikkat ve özenle sağlam sanatlı
dokunmuş yol yol, menevişli güzel kumaşa denir.
HİBAK" de, rüzgar hoş estiği zaman
denizde veya kumda meydana gelen yol yol kıvrıntılara denir. Saçların çok
kıvırcıklığından meydana gelen dalgalanmalara, yani ondülasyona hubük denir.
Kelimenin kökü olan "Habk" sıkı bağlayıp sağlam yapmak, ve kumaşı
sıkı, sağlam ve üzerinde sanat eseri ortaya çıkacak şekilde güzel bir zemin üzere
dokumak anlamına gelir ki aslı, "sefâkat" yani kumaşı sağlam ve güzel
dokumak diye özetlenmiştir. Birçok kimse, hâreli yollu yollu mânâsı ile
"yollara sahip" diye tefsir etmiştir. Bundan da bazı kimseler
yıldızların yörüngeleri mânâsına kendilerine özel yollar, bazıları da, ilim ve
bilgiye götüren ve yaratanın birliğine, kudretine, ilmine ve hikmetine delalet
eden aklî yolları anlamışlar, bazıları da saman yolları, adına kehkeşan da
denilen samanyollarını söylemişlerdir. Fakat İbnü Abbas, Katade, İkrime,
Mücahid, ve Rebî'den rivayet olunduğuna göre de "güzel, düzgün
yaratılışlı", Mücahid'den diğer bir rivayette de "yapısı sağlam"
diye tefsir olunmuştur. Mânâyı kısaca özetleyen bu ifadeden biz şunu anlıyoruz
ki gökyüzü, yıldızları ve türlü yörünge ve yıldızların döndükleri yerlerle pek
sıkı ve son derece sanatlı bir biçimde dokunmuş güzel nakışları olan düzgün ve
sağlam, üzeri menevişli bir kumaşa benzetilmiş ve buna yemin ile, onun genel
biçiminde tevhîde delalet eden ve yaratıcısının birlik ve kudretini gösteren
güzel ve sağlam uyum ve ahenk hatırlatılarak sözleri değişik olanlara bir
yasaklamada bulunulmuş, görüş ayrılıklarının tevhide döndürülmesi gerektiği
anlatılmıştır. "Habk" kökü, hem yolları hem de sağlam ve güzel bir
dokuma mânâsını taşıması itibarıyla bunda, dağınıklıkları birleştiren yüksek
bir toplumun manzarasına da işaret vardır. Bunun yedinci sema olduğunu
söyleyenler olmuş ise de "sema cinsi" olması daha uygundur. Şu halde
mânânın özeti şudur:
8-O sağlam ve düzgün dokunmuş meneviş kumaşlı
güzel ve yüksek semaya dikkatinizi çekerek söylerim ki: Siz gerçekten farklı
farklı ifadelerde bulunuyorsunuz. Sözleriniz birbirini tutmuyor, bir hüküm
altında toplanmıyorsunuz. "Gökleri ve yeri yaratan Allah" dersiniz,
sonra da tutar başkalarına taparsınız. Çeşitli ilahlara taptığınız için,
gittiğiniz yollar ve amaçlarınız bir hedefte birleşmiyor, hakta birleşmediğiniz
için peygambere bazen sihirbaz, bazen kâhin, bazen şair bazen de deli gibi
birbirini tutmaz sözler söylüyorsunuz! Bir taraftan dinin, yani cezanın
olacağına inanmıyor, Hakk'a uymayan görüşleri benimsiyorsunuz, bir taraftan da
ileride bize şefaat ederler diye putlara tapıyorsunuz.
9- Ondan çevrilen çevrilir. O çeşitli
görüşlerden dönmesi takdir edilmiş olan döner, doğruya iman eder. İman etmeyenlere
gelince "O kendi tahminlerini ileri atanlar kahrolsun..." yahut hak
yolundan saptırılmış, sapıklık da tabiatı ve huyu olmuş bulunan çevirilenler, o
doğru ve gerçekleşecek olan vaad ve tehdide, ahiret ve cezaya iman etmekten
saptırılır, çeşitli görüşlere ve kanaatlere sürüklenirler.
10-11- O kahrolası harraslar, yani sırf kendi
zan ve tahminlerine göre atan, fikir adına kendi heveslerini ileri süren
yalancılar ki onlar bir cehalet içinde, yani herşeyi kuşatan bir sel gibi
kendilerini her noktadan sarıp bürümüş olan batak, bir sarhoşluk veya bir
cehalet içinde şuursuzdurlar. Allah'ın emrinden gafiller, başlarına gelecek
felaketin farkında değiller.
12- O din günü, yani gerçekleşeceği haber
verilen o cezanın günü ne zaman? diye soruyorlar. İnanmadıkları için eğlenmek
istiyorlar.
13- İşte cevabı: Onların ateş üzerinde
kıvrandırılacakları gündür.
"FİTNE"nin asıl mânâsı: Altın ve
gümüş gibi herhangi bir maden cevherinin iyisini kötüsünden ayırmak için ateşe
atılmasıdır. Bundan meşakkate sokmak, sınamak yani imtihan etmek, azdırmak ,
çok beğenip tutulmak gibi fitnenin sonucu, lazımı olan mânâlarda da kullanılır.
14-16-Nitekim "Tadın fitnenizi!"
Azaba yahut azab ve meşakkate sebep olan küfür ve fesat mânâsınadır. "Bu
işte, sizin acele ile istediğiniz!" yani böyle denecek. Yani nasıl olduğunu
ve miktarını tayin ve takdir edemiyeceğiniz Cennetler ve pınarlarda, Rablerinin
kendilerine verdiğini alarak, yani hoşnutlukla kabul edip razı ve hoşnud
olarak. Çünkü onlar ondan önce, yani dünyada iyi amel işleyen kimselerdedirler.
Güzel ameller yapar ve güzel yaparlardı, onun için mükafata ve sevaba layık
olmuşlardı, onu hoşnutluk içinde gülerek alırlar. Bu cümle "Rablarının
vermesi'nin sebebini gösterirken, takvanın da yalnız menfi, eylemsiz bir
mahiyette olmayıp aynı zamanda güzel işler yapmak mânâsında müsbet bir mânâ
ifade ettiğini anlatır.
17- Onun için bu da şöyle açıklanıyor: Geceden
pek az uyurlardı. "Birazı hariç geceleri kalk namazı kıl!" (Müzzemmil
73/2) âyetinin mânâsına göre amel ederler, Allah şevki, ahiret endişesi ile
gözlerine uyku girmez, ibadet eder, vazife yaparlardı.
HUCU', az uyku, ve özellikle gece uykusu,
demektir. Âyet metnindeki ziyade veya mevsul veya masdarlık bildiren bir
harftir. Olumsuzluk bildiren bir harf olarak şöyle de mânâ verilmiştir:
"Bazı gece biraz bile uyumazlar, hepsini ihya ederlerdi." Bir
rivayette de "Az idiler, geceden uyumazlardı." diye iki cümle olarak
mânâ verilmişse de ağır basan şık birincisidir.
18- Ve seher vakitleri onlar istiğfar
ederlerdi. Yani geceleri öyle ibadet etmekle birlikte sanki günah ile vakit
geçirmiş gibi seher vakitleri de yatmaz, kusurları için af dilerlerdi. Âyetteki
zamiri ile ifadede kasır vardır. Yani dua ve istiğfarın en güzel zamanı olan
seher vakitleri öyle icabet ve kabule şayan istiğfarı onlar, o iyi kimseler
yaparlar.
19- Mallarında da dilenci ve mahrum için bir
hak vardı.
SAİL, isteyen, dilenen, MAHRUM, iffetinden
dolayı zengin zannedildiği için sadakadan dahi mahrum bulunan muhtaç demektir.
Resul-i Ekrem (s.a.v)'den rivayet edilmiştir ki: "Miskîn bir yemek iki
yemek ve bir lokma iki lokma ve bir hurma iki hurma, kendisini savacak olan
değil" buyurmuş. O halde miskin kimdir? demişler, "Miskin; öyle bir
kimsedir ki, bulamaz ve bilinip kendisine sadaka da verilemez." buyurmuş.
İbnü Abbas'tan bir rivayette: Kazanamayan bedbaht denilmiş, bazıları da rızık
sebepleri kendisine yaklaşmış olduğu halde uzaklaşmış, mahrum kalmış olan
düşkün diye tefsir etmişler ise de önceki daha kapsamlıdır. "Hak"
deyimi zahiren bunun vacib olduğunu ifade eder. Onun için Kâdî Münzir İbnü Saîd,
bunun farz olan zekat olduğu kanaatine varmıştır. Fakat bu sûrenin Mekkî, ve
zekatın Medine'de farz kılınmış olması dolayısıyla çokları bunu nafile sadaka
olarak anlamışlar, ve zekattan ayrı olarak kendilerinin taahhüt ettikleri
"bol bir nasip" diye tefsir etmişlerdir. İslam toplumunun
yükselmesinde çok büyük önemi olan bu noktanın özellikle dikkat çekici olduğunu
hatırlatmaya gerek yoktur.
20-21- Yeryüzünde de âyetler vardır, kesin
bilgi edinecekler için nefislerinizde de nice deliller vardır ki cezanın ve
hesaba çekilmenin olacağını ve dinin hak olduğunu gösterirler. Yeryüzünde
dolaşan ve yerküreyi inceleyenler iyi çalışanlarla çalışmayanların,
korunanlarla korunmayanların, tasdik edenlerle inanmayanların akıbetlerindeki
farkı gösterecek çok deliller bulurlar. Vicdanlarla başvurulması halinde de
iman eden herkes, yaratılmasının merhalelerinden Allah'ın kudretini ve her
günkü hayatında bile vazife ve sorumluluğunun varlığını anlar.
22- Semada da rızkınız, yağmur sıcaklık
vesaire gibi rızık sebepleri ve size vaad edilen şeyler var yahut mukadder.
Bunun zahiri yukarıki gibi vaad ve tehdidi içine alır. Fakat çoğunlukla sevap
ile tefsir etmişler ve cennetin yedinci semanın üstünde, Arş'ın altında
olduğunu nakletmişlerdir.
23- İşte o sema ve yer yüzünün Rabbine yemin olsun
ki, O size edilen vaad mutlaka haktır tıbkı sizin konuşmanız, söylemeniz gibi,
yani sizin konuşmanız nasıl kesin olan bir şey ise sorumluluğunuz, vaad olunan
ceza ve mükafaatınız da öylece olacaktır.
Yeryüzü ve nefislerdeki bu deliller bazı
örnekler ile açıklanıp peygamberliği beyan etmek için buyuruluyor ki:
Meâl-i Şerifi
24- Ey Muhammed! İbrahim'in şerefli
misafirlerinin haberi sana geldi mi?
25- Hani onlar İbrahim'in huzuruna girmişlerdi
de "Selam sana!" demişlerdi. İbrahim: "Size de selam"
demiş, ve içinden: "Bunlar tanınmamış bir topluluk!" diye geçirmişti.
26- İbrahim, sonra ailesine giderek semiz bir
buzağı (eti) getirdi.
27- Onu önlerine sürerek: "Yemez
misiniz?" dedi.
28- Yemediklerini görünce onlardan içine bir
korku düştü. Onlar İbrahim'e: "Korkma!" dediler ve onu çok bilgili
bir oğul ile müjdelediler.
29- Bunun üzerine karısı (Sâre) bir çığlık
atarak geldi ve elini yüzüne vurarak: "Ben kısır bir kocakarıyım, nasıl
çocuğum olur?" dedi.
30- Misafir melekler: "Evet bu böyledir.
Rabbin böyle buyurdu. Gerçekten O hüküm ve hikmet sahibidir. Herşeyi hakkıyla
bilir." dediler.
31- İbrahim, kendisine misafir olarak gelen
meleklere: "Acaba sizin asıl önemli işiniz nedir ey elçiler?" dedi.
32- Onlar: "Gerçekten biz günahkâr bir
kavim (olan Lût kavmine) gönderildik.
33- Onların üzerine çamurdan pişirilmiş sert
taşlar yağdıracağız.
34- O taşlardan herbirinin haddi aşanlardan
kime isabet edeceği Rabbin katında işaretlenmiştir." dediler.
35- Nihayet biz müminlerden orada bulunan
kimseleri çıkardık.
36- Fakat biz orada müslümanlardan bir ev
halkından başka kimseyi de bulamadık.
37- Biz orada acı bir azabdan korkan kimseler
için bir ibret nişanesi bıraktık.
38- Musa'nın kıssasında da ibret vardır. Hani
biz onu apaçık bir delille Firavun'a göndermiştik.
39- Firavun ise ordusuyla birlikte yüz
çevirmiş, onun hakkında: "Bu bir sihirbazdır, ya da bir delidir."
demişti.
40- Nihayet biz onu ve ordularını yakalayıp
hepsini denize attık. Firavun ise o sırada (inadından dolayı pişmanlık duyarak)
kendi kendini kınıyordu.
41- Âd kavminin helâkinde de bir ibret vardır.
Hani biz onların üzerine köklerini kesecek bir rüzgar göndermiştik.
42- O rüzgar üzerine uğradığı hiçbir şeyi
bırakmıyor, mutlaka onu kül gibi dağıtıyordu.
43- Semud kavminin helâkinde de bir ibret
vardır. Hani onlara: "Belirli bir süreye kadar dünyadan yararalanıp,
geçinin!" denmişti.
44- Onlarsa Rablerinin emrine karşı büyüklük
tasladılar. Bunun üzerine kendilerini, bakıp dururlarken yıldırım yakalayıp,
çarptı.
45- Artık onlar, ne kendi kendilerine ayağa
kalkabildiler, ne de yardım gördüler.
46- Daha önce de Nuh kavmini helâk etmiştik.
Çünkü onlar yoldan çıkmış fâsık bir kavimdiler.
24- "Geldi mi sana?" Bu ifade,
hikayenin büyüklüğü ve vahiy ile bildirdiği hakkında bir uyarıdır.
HADİS, insana gerek uyanıklık anında gerek
uykuda vahiy veya işitme biçiminde gelen söze denir. Biz bu gibi yerlerde
"kıssa" diyoruz.
DAYF, aslında misafire ikram ve ziyafetin
kaynağı olan meyil mânâsına mastar olmakla tekil ve çoğul anlamında kullanılır.
Eski Türkçe'de buna "konuk" derlerdi. Biz "misafir"
diyoruz. Fakt biz bunu Arapça'da bilinen yolcu mânâsı ile değil, Araplar'ın
"dayf" dediği mânâ ile Türkçe bir kelime gibi kullanıyoruz. Burada
kelimenin mânâsı çoğuldur. Çünkü "ikram edilenler" sıfatı ile
nitelenmişlerdir. Bunlar Enbiya Sûresi'nde "Lütuf ve ihsana mazhar olmuş
kullardır." (Enbiya 21/26) buyurulduğu üzere Allah katında ikrama eren
şerefli meleklerdir. Hz. İbrahim de bunlara eşi Sâre ile kendisi bizzat hizmet
etmek ve ziyafet vermek suretiyle ikram eylemiştir. Bir rivayette "on iki
melek" bir rivayette de "üç melek: Cebrail, Mikail, İsrafil"
denilmiştir.
25- Selam cümlesinden hafifletilmiş bir
cümledir. "Sana selam verir selamet dileriz." demek gibidir. Selam
"aleyküm selam" demektir.
Merfu halinde sübut mânâsı olması itibarıyla
daha kuvvetli bir selam ile cevap vermiştir. Münker, yani görülmedik,
tanınmadık, acaib bir topluluk dedi. İslâm'ın alameti olan ve o zaman
bilinmeyen selam verişleri, hal ve tavırları tuhafına gitmiş bu suretle
kimliklerini gizleyerek geldiklerini de sezer gibi olmuştur.
26- Derhal bir yolunu bularak eşine sıvıştı,
yani misafirlere sezdirmeksizin önce yemek tedariki için ailesine koştu, demek
ki, misafire ikramın adabından birincisi budur. Gitti ne yaptı ise yaptı. Çok
geçmeden semiz bir buzağı getirdi. Hûd Sûresi'nde kebap edilmiş, kızartılmış
olduğu (Hud, 11/69) geçmişti. Burada da semizliği anlatılıyor. Demişler ki
genel olarak malı sığır cinsi idi. Onun için en güzel ikram olmak üzere semiz
danayı seçti.
27- Hemen onu yakınlarına koydu yemez misiniz?
dedi. Bunun yemeğe buyurun mânâsına bir teklif veya ne için yemiyorsunuz?
mânâsına bir soru olma ihtimali olduğu söylenmiştir.
28- Bunun üzerine onlardan içine bir korku
düştü. "Yemeğe el uzatmadıklarını görünce onlardan işkillendi." (Hud,
11/70) Çünkü düşmanlık ve tepkiye delalet eden bir mânâdan uzak kalmaz. İbnü
Abbas'tan rivayet olunduğuna göre melek olduklarını sezdi, azab için gelmiş
olmaları ihtimali hatırına gelerek korktu. "Korkma" dediler, ve ona
çok bilgili bir oğlu olacağını müjdelediler. Hud Sûresi'nde açıklandığı üzere
bu oğul İshak'tır. Saffat'da, "İşte o zaman biz onu uslu bir oğul ile
müjdeledik" (Saffat, 37/101) âyeti ile müjdelenen İsmail idi.
"Alîm" yani büluğ çağından sonra çok bilgili olacak bir oğul ki
peygamberlik ile de tefsir edilmiştir. Bu vasıf ile müjde hem hayatını hem de
olgunluğunu beyan ile müjdelemedir.
29- Bunun üzerine hanımı yüzünü döndü.
Müfessirler diyorlar ki: Hanımı Sâre bir köşede bakıyordu, o müjdeyi işitince
utandı evine gitmek içini yüzünü döndü.
SARRE, "Sarir" kelimesinden türeme
"haykırma" mânâsınadır. Yani, a... diye içini çekerek bir çığlık
kopardı da elini yüzüne çarptı ve kısır bir ihtiyar kocakarı dedi. Yani
ihtiyarlamış, bununla birlikte gençliğinde bile doğurmamış kısır bir koca karı
çocuk mu doğurur?
30-Buna kar dediler ki öyle Rabbin buyurdu,
yani biz o söylediğimizi kendimizden söylemiyoruz, yalnız Rabbinin kelamını
haber veriyoruz. Şüphesiz ki O, öyle Hakîm öyle Alîm'dir. Hikmetiyle dilediğini
yapar ve nasıl yapacağını bilir. Bundan dolayı O'nun dediği mutlaka olur.
31-Bu şekilde İbrahim (a.s) onların Allah
tarafından gönderilmiş melek olduklarını anladığı gibi görevli oldukları
vazifenin bu müjdelemeden ibaret olmadığını da sezerek Dedi: Şu halde
"hatb"ınız nedir?
HATB, önemli bir iş yani bir müjdeden sonra
asıl gönderilmenize sebeb olan iş nedir? Ey "mürseller", Allah
tarafından gönderilmiş şanlı elçiler!
32- "Günahkâr bir kavme" yani Lut
kavmi üzerlerine salmak için, memleketlerinin altını üstüne çevirdikten sonra
üzerlerine yağdırmak için
33-34- çamurdan taşlar, çamurdan taşlaşmış
"siccîl" Rabbinin katında damgalanmış nişanlanmış, hangisinin kime ve
nasıl isabet edeceği takdir olunmuş, belli edilmiş o müsrifler için, cürümde
fasıklıkta ve günahta haddini aşmış, aşırıya kaçmış azgınlar için alametleriyle
tertib edilmiş, hazırlanmış, mendud,
35- "Biz orada bulunan müminleri
çıkardık." âyet metninde geçen "fâ" fasîha fâ'sıdır. Mahzuf,
yani zikredilmeyen cümleleri özetler. Yani diğer sûrelerde beyan olunduğu üzere
o kavmin köyüne vardıklarında, orada müminlerden kim varsa çıkardık.
36-38- Fakat orada bir evden başka müslüman
bulmadık. Yani bir evden başka mümin yoktu, onun için bir ev halkından başka
selamete çıkan bulunmadı ki o ev Hz. Lut'un evi idi, karısından başka bütün
ailesi mümin oldukları için beraberinde selamete çıkmış kurtulmuşlardı. Demek
Hz. Lût'un açıkladıklarına daha başka iman eden bulunsaydı onlar da
kurtulacaklardı. Burada "müslimîn" (müslümanlar) "müminîn"
(müminler) eş anlamlı gibi kullanılmış olmakla birlikte selamet bulanlar
mânâsını da ifade etmektedir.
39-40- yani bir müjdeden sonra asıl
gönderilmenize sebeb olan iş nedir? Ey "mürseller", Allah tarafından
gönderilmiş şanlı elçiler! "Günahkâr bir kavme" yani Lut kavmi
üzerlerine salmak için, memleketlerinin altını üstüne çevirdikten sonra üzerlerine
yağdırmak için çamurdan taşlar, çamurdan taşlaşmış "siccîl" Rabbinin
katında damgalanmış nişanlanmış, hangisinin kime ve nasıl isabet edeceği takdir
olunmuş, belli edilmiş o müsrifler için, cürümde fasıklıkta ve günahta haddini
aşmış, aşırıya kaçmış azgınlar için alametleriyle tertib edilmiş, hazırlanmış,
mendud, "Biz orada bulunan müminleri çıkardık." âyet metninde geçen
"fâ" fasîha fâ'sıdır. Mahzuf, yani zikredilmeyen cümleleri özetler.
Yani diğer sûrelerde beyan olunduğu üzere o kavmin köyüne vardıklarında, orada
müminlerden kim varsa çıkardık. Fakat orada bir evden başka müslüman bulmadık.
Yani bir evden başka mümin yoktu, onun için bir ev halkından başka selamete
çıkan bulunmadı ki o ev Hz. Lut'un evi idi, karısından başka bütün ailesi mümin
oldukları için beraberinde selamete çıkmış kurtulmuşlardı. Demek Hz. Lût'un
açıkladıklarına daha başka iman eden bulunsaydı onlar da kurtulacaklardı.
Burada "müslimîn" (müslümanlar) "müminîn" (müminler) eş
anlamlı gibi kullanılmış olmakla birlikte selamet bulanlar mânâsını da ifade
etmektedir. Ve orada bir âyet bıraktık, yani o köylerin battığı yerde bir
alamet kalmıştır ki yerküredeki alametlerden birisidir.
İbnü Cerir, "birçok istifli taşlar"
demiş. Bazıları da bir kokar su demiştir. Bununla birlikte, "Ankebût"
Sûresi'nde "Andolsun ki biz, aklını kullanacak bir kavim için oradan
apaçık bir ibret nişanesi bırakmışızdır." (Ankebut, 29/35) âyetinde
geçtiği üzere âyetten murat, "ayet-i kelamiye" yani sözlü ilâhî
ayetleri olması da mümkündür ki, bu olayın vahiyle inen ilâhî kitaplarda
zikredilmesi ile dillere destan olan bir ibret âyeti bırakılması demek olur. Bu
şekliyle mânâ: Onlar hakkında bir âyet de bıraktık demek olacağından bu mânâya
göre "Musa'da da.." ifadesinin hiçbir hazifsiz buraya atfı sahih
olur. Önceki mânâda ise, "Musa'da da kıldık." diye âmil yani fiil
takdiri ile üzerine atfolunur. Yahut "Musa'da da bir âyet vardır."
takdirindedir. Bu takdirde üzerine atfı caiz görenler olmuştur. Kuvvetli açık
bir delil ile, yani mucizelerle gönderdik de Firavun rüknü ile, yani bütün
kuvvetiyle veya kavminden dayanmış olduğu kuvvetine güvenerek yüz çevirdi,
Allah'ın âyetlerine iman etmedi. Kınanacak fiiller yaparken yani küfür ve
azgınlık ile cinayetler yapıp dururken. Müfessirlerin gösterdiği bu mânâ, suda
boğulmasından önceki halini beyan olur. Bir de "nefsini kınayarak"
demek olabilir ki suda boğulurken "Gerçekten İsrailoğulları'nın inandığı
Tanrı'dan başka Tanrı olmadığına ben de iman ettim." (Yunus, 10/90)
diyerek gösterdiği pişmanlığı ifade eder.
41- Akîm bir rüzgar, hiç hayır ve faydası
olmayan aşılama ve tozlaşma yapmaz bir rüzgar.Gerçi "akîm" müteaddi
yani geçişli de olabildiği için burada akîm bırakıcı, helak edici mânâsına
olması daha uygun olacaktır.
42-Nitekim şöyle tefsir olunuyor:
"Uğradığı hiçbir şeyi bırakmıyor, mutlaka onu çürütüp kül gibi
ediyordu." Çürümüş kül gibi tozup dağılıveren
43- "Onlara: Bir zamana kadar istifade
edin, denilmişti." Bunu Hûd Sûresi'nde geçen "Yurdunuzda üç gün daha
yaşayın." (Hud, 11/65) ifadesi ile tefsir edenler olmuş ise de o, den
sonra, bunun ise fâ'nın delaletine göre utüv'den önce olması dolayısı ile daha
önceden verilmiş bir fırsat olması gerektiği söylenmiştir.
44-45-Yani Salih (a.s)'in gönderilmesi ile
verilen fırsattan istifade etmediler de Rablerinin emrinden kaçınarak azgınlık
ettiler, onun için kendilerini yıldırım çarpıverdi. Yani azab yakalayıverdi.
Diğer sûrelerde "sayha" haykırış, burada ise "sâika" yani
"yıldırım" denilmiştir ki maksat aynı musibettir. Bakıp duruyorlardı,
üç gün denilmiş olduğu ve alametleri görülmeye başladığı için azabı gözetmeye
başlamışlardı. Azabı beklemenin ise azabdan daha acı olduğu da unutulmamalıdır.
Veya azaba çarpılmış henüz can çekişirken birbirlerinin bütün felaket ve korkunçluğunu
görüp duruyorlardı.
Bakıyorlardı da ne kendi kendilerine kalkmaya
güçleri yetiyordu, ne de bir yardım bulabiliyorlardı. Bu ifadeler herhangi bir
suretle batmakta olan bir kavmin bütün dehşeti ile manzarasını göstermektedir.
46- Bunlardan önce Nuh kavmini de helak
etmiştik.
"Nuh kavmini helak ettik."
takdirindedir. Yahut deki üzerine atfedilmiş olarak o mânâdadır. Çünkü o helak
edilenler hep fasık birer kavim idiler. Onun için helak edildiler. Bu şekilde
bunlar yeryüzünde cezanın olacağına delalet eden birer örnektirler. Bunu haber
verdikten ve beyan ettikten sonra yükselmeye davet için buyuruluyor ki:
Meâl-i Şerifi
47- Biz göğü kudretimizle bina ettik. Hiç
şüphesiz biz, çok genişlik ve kudret sahibiyiz.
48- Yeryüzünü de biz döşedik. Bakın biz onu ne
güzel döşüyoruz!
49- Biz herşeyden iki çift yarattık. Umulur
ki, iyice düşünürsünüz.
50- Ey Muhammed! de ki: "Öyleyse Allah'a
koşun, gerçekten ben size O'nun tarafından gönderilmiş apaçık bir uyarıcıyım.
51- Allah'la beraber başka bir tanrı uydurmayın
(O'na ortak koşmayın). Gerçekten ben size O'nun tarafından gönderilmiş apaçık
bir uyarıcıyım."
52- Böylece onlardan öncekilere de herhangi
bir peygamber gelince, onun hakkında da mutlaka: "Bir sihirbazdır veya bir
delidir." dediler.
53- Onlar birbirlerine bunu mu tavsiye
ettiler? Hayır onlar azgın bir kavimdir.
54- Ey Muhammed! Sen onlardan yüz çevir. Artık
sen kınanacak değilsin.
55- Sen öğüt verip hatırlat. Çünkü,
hatırlatmak müminlere fayda verir.
56- Ben cinleri ve insanları ancak bana ibadet
etsinler diye yarattım.
57- Ben onlardan herhangi bir rızık
istemiyorum. Beni yedirmelerini de istemiyorum.
58- Şüphesiz ki, rızık veren O sağlam kuvvet
sahibi olan Allah'tır.
59- Şüphsiz ki, zulmedenlerin geçmiş
arkadaşlarının payı gibi, dolgun bir azab payı vardır. Ama şimdi onu acele
istemesinler.
60- Kendilerine vaad edilen günlerinde
uğrayacakaları azabdan dolayı vay inkâr edenlerin haline!..
47- "Bir de semaya bakın biz onu kuvvetle
bina ettik." "İzmar alâ şaritati't-tefsir"dir. Yani semanın
âmili olan "fiil" gizlenmiş de zamirine taalluk ettirilerek diye
tefsir edilmiştir. Eserden, bunu yapan müessirin çıkarılmasını ifade eden, bir
üslubda lafız mânânın muhtevasına terkibi ile de uyum sağlamıştır.
EYD, "yed" kelimesinin çoğulu
olabilirse de burada "Davud'u, o kuvvet sahibi zatı hatırla." (Sâd,
38/17) âyetinde olduğu gibi teyidin aslı olan "kuvvet" mânâsına
olması daha ağır basar. Bu beyan "Allaha kaçın!" ifadesi ile
"Ben cinleri ve insanları ancak bana kulluk etsinler diye yarattım."
(Zariyat, 51/56) âyetinin muhtevasına ve mânâsına önceden yapılmış bir
hazırlıktır. Nitekim "Şüphesiz rızık veren güç ve kuvvet sahibi olan ancak
Allah'tır." (Zâriyât, 51/58) âyeti ile teyid olunacaktır. Ve hiç şüphesiz
biz çok genişliğe malikiz. Bunun iki mânâsı vardır: Birisi, kudret genişliğini
ifade eder. Kudret ve kuvvetimiz öyle geniştir ki semayı bina ile tükenmedikten
başka onu daha çok genişletebilir. Bu mânâ hem, "Artık orada bize ne bir
yorgunluk dokunacak ne de orada bize bir usanç gelecektir." (Fâtır,
35/35), hem de "O'nun kürsüsü gökleri ve yeri içine alır." (Bakara,
2/255) âyetlerinin mânâlarını andırır. Birisi de zenginliği, nimet ve nimet
vermede genişliği ifade eder, biz darlıkları genişletiriz. Yalvaran darda
kalmışlara icabet eden, sıkıntıları açan, ihtiyaçları gideren, fakirleri
zenginleştiren, nimet vereniz, demek olur.
48- Yer yüzünü de döşedik, türlü nimetlerle
donattık, döşek gibi altınıza serdik ki üzerinde bir zamana kadar durup
hayattan nasip alasınız. Daha da ne güzel döşeriz, türlü nimetlerle döşenmiş
olduğu gibi ilerde daha güzelini döşeyecek, daha güzel nimetler verecek kuvvet
ve kudret de mevcuttur.
49- Her şeyden de iki çift yarattık. İbnü Zeyd
gibi bazı zatlar, bunu her cins hayvandan erkek ve dişi çeşitleri olarak
anlamışlar ve açıklamışlardır ki "Orada gönül açan her türden (bitkiler)
yetiştirdik." (Kaf, 50/7) âyeti gereğince bitkileri de buna katabiliriz.
Mücahid hareket ve hareketsizlik, gece ve
gündüz, gökyüzü ve yeryüzü, siyah ve beyaz, sağlık ve hastalık, tad ve acı,
sevap ve ceza, genel olarak birbirine zıt olan şeylere ve birbirinin karşıtı
olan herşeye işaret olunduğunu söylemiştir. Diğer bazıları da eşyanın çeşitlere
ayrılması ile tefsir etmişlerdir ki, en azı iki çeşit olur. Bu çeşitlilik zaman
zaman çeşitli ifadelerle ve tasniflerle hatırlatılmak istenmiştir. Beydâvî
yalnız bu mânâyı göstererek "Her cinsten iki çeşit" diye tefsir
etmiştir. Bu mânâ öncekileri de içine alması açısından daha kapsamlıdır. Ancak
bu takdirde "Herşey"den maksat, sadece cins olmuş oluyor. İfadenin
zahiri ise her ferdi içine almaktadır. Onun için biz bundan herşeyin dış alemde
ve iç dünyada veya haricî ve zihnî olmak üzere iki özelliğini ifade eden ve dış
dünya ile iç alemi arasında çift bir uyum ile tecelli eden idrak meselesine de
bir işaret anlıyoruz. Gerçi herşey bize iç alem dışındaki biçimini hikaye eden
bir izlenim ile tecelli eder ve hakikat bu iki şeklin bir diğerine uyumu ile
bilinir ki bunun birine "asîl" birine "zıllî" dahi denilir.
Herhangi bir şeyden hasıl olan her şuur yani algılama olayında bu ikilik
kaçınılmazdır. Bu ikilik içinde birleştirilmeden hiçbir şeyin varlığına
inanılamaz ve tefekkür edilip düşünülemez. "Düşünesiniz" buyurulması
da bunu destekler. Yalnız şunu dikkatten kaçırmamak gerekir ki buradaki
"Herşeyi" "Yarattık" karinesi ile ancak yaratıklara şamil
olabilir. "Şüphesiz O herşeye kadirdir." (En'am, 6/17)deki
"şey" gibidir. Bu "şey" kavramı içine yüce Allah dahil
değildir. Çünkü O, "O'nun benzeri hiçbir şey yoktur." (Şûrâ, 42/11)
hükmü ile ifade edilen bir ilahtır. Mahluk (yaratılmış) olmadığı gibi yaratık
olan şey ile evlilik ilişkisine girmekten de münezzehtir. O
"Ehad"dir, "Samed"dir. "Onun hiçbir dengi
yoktur." (İhlas, 112/4), "O'nun eşi ne de çocuğu olmamıştır."
Onun kendi zatı hakkındaki ilmi, çalışmakla elde edilen ilim kabilinden değil,
bizzat olan "ilm-i huzurî" ile olduğu için zihin suretine (ideye)
muhtaç olmayan ve dolayısıyla zatına bir eş gerekmeyen ezelî bir ilimdir.
Allah'a da "şey" denilir diye "Fütuhat-ı Mekkiyye"de
Muhyiddin-i Arabî'nin buradaki "her şey"e O'nu da katar yollu
değerlendirmede bulunması doğru değildir. "Herşeyin yaratıcısı"
(En'am 6/102) ifadesindeki "şey" kelimesine Allah dahil olmadığı gibi
burada da dahil değildir. Kısaca çift olmaktan maksat, yalnız dış dünyadaki
çeşitlilik ve eşyanın birbirinin karşıtı olması değildir, hem dış alemdeki hem
de zihinlerdeki, biçimlerle dış dünyadaki ve iç dünyadaki çeşitlilik ve
karşıtlığı da içine alır. Yüce Allah kuvvet ve kudret genişliğini göstermek
üzere semayı bina etmiş ve yerküreyi döşemiş ve herşeyden çift çift yaratmıştır
ki düşünesiniz, çiftler arasındaki ilişkileri düşünesiniz de yaratanın kuvvet
ve kudretini, yaratmasının hikmetini, cezasının şiddetini, nimetinin
genişliğini, bugünün, yarınını dünyanın ahiretini, ahiretin ceza ve sevabını
anlayasınız.
50- O halde düşünüp de hep Allah'a kaçın,
O'nun cezasından o elîm azabdan korunmak, Cennet ve pınarlar ile müjdelenen
müttakiler içine girmek için iman ve tevhid, güzel amel ve kulluk ile O'nun
koruması altına girin. Haberiniz olsun ki ben sizin için O'nun tarafından
açıklayan bir uyarıcıyım, şirk koşanlara ve isyan edenlere hazırlanmış azabı
haber vermeye görevli bir peygamber, hem de peygamberliği açık âyetler ve
mucizelerle belli veya anlatılması gerekli olan şeyleri güzel anlatan bir
peygamberim.
51-Yani "böyle söyle ey Muhammed!"
Ve Allah ile birlikte diğer bir ilâh edinmeyin. Bu yasaklık ilk önce
kaçınılması gerekli olan en büyük günahı ayrıca hatırlatmaktadır.
52-Bu böyledir, yani; "Onlardan öncekiler
bir resul gelince ya sihirbaz dediler, ya da deli." Bu âyet Resulullah'a
bir tesellidir.
53- Ona vasiyetleştiler mi? Yani sihirbaz ve
deli demeyi öncekilerle şimdikiler hep birbirlerine tavsiye mi ettiler? Nerde
edecekler, çoklarının birbirlerinden haberleri bile yok. Hayır onlar,
Peygamberler'e öyle sihirbaz veya deli diyenler hep tuğyan etmiş, azgınlar
zümresidir. Hakk'a karşı azgınlık etmekte, azgınlık sıfatında görüş birliği
içinde oldukları için onun gereği olan sözleri de birbirlerine benziyor.
54- Onun için sen şimdi onlardan yüz çevir,
zikrolunduğu üzere "Allah'a kaçın." "Allah ile birlikte başka
bir ilah daha benimsemeyin!" diye davete tekrar edip tebliğ vazifeni
yaptığın halde onlar inad ile azgınlıkta ısrar ettiklerinden dolayı artık
onlarla mücadele ve münakaşadan kaçın, kendilerinden yüz çevir. O şekilde
kınanacak sen değilsin, sende kusur olmaz.
55- Onunla beraber hatırlatmaya devam et, yani
vazife ve sorumluluğu hatırlatarak vaaz ve nasihata devam et. Çünkü hatırlatma
müminlere menfaat verir. Va'z ve nasihat ile vazifenin ve sorumluluğu
hatırlatmanın müminlere faydası olur. İman etmiş olanların unumamasına, gaflete
düşmemesine, imanlarının kuvvetlenmesine neşelerinin artmasına bilmediklerinin
öğrenilmesine hatta iman etme eğiliminde olanların imana gelmesine sebep olur.
56-Hatırlatılması gerekli olan vazifenin
esasının ne olduğuna gelince; Ben cinleri ve insanları ancak bana ibadet ve
kulluk etsinler diye yarattım. İşte hatırlatılması gereken vazife budur. Cin ve
insan cinsinin yaratılmasının hikmeti Allah'ı tanıyıp ona ibadet ve kulluk
etmektir. Bunun dışında başka şeylere tüketilen ömürler, ameller zayi edilmiş
olur, onun için azabı hak eder. Bazıları "bana ibadet etsinler
diye..." ifadesinde "beni tanısınlar diye" şeklinde bir tefsir
nakletmişlerdir. Bunun mânâsı da "Beni mabud tanısınlar." demektir.
Bu ise benim emirlerimi tutarak bana kulluk ve ibadet etsinler demeye gelir.
İbadet ve kulluk, isteyerek yapılan fiillerden olarak istenen fiil oldukları
için bazılarının bunu yapmaması insan ve cin cinsi için en mükemmel gaye
olmasına aykırı olmaz. Bundan yüce Allah'ın muradının geri kalmış ve yerine
getirilmemiş olması mânâsının çıkarılması da gerekmez. Çünkü bu gibi yerlerde,
Fıkıh bilginlerinin dedikleri gibi "Hikmet,fertlerin herbiri itibarıyla
değil, cins itibarıyla göz önüne alınır." Kısaca bunun mânâsı ibadet ile mükellef
olmak üzere yarattık demektir. Yoksa hepsinin salih kullardan olmasını tekdir
eyledik, demek değildir.
57-Böyle ibadet ve kulluğun yararının Allah'a
ait olmayıp yine kulların menfaatleri için olduğuna dikkat çekmek için
buyuruluyor ki: Ve ben onlardan bir rızık istemem, bana yemek yedirmelerini de
istemem, yani diğer efendilerin kullarından, uşaklarından bekledikleri gibi
efendilerin menfaatine kulluk değil.
58- Zira Allah'ın kendisidir o rızık veren ve
kuvvet sahibi metin, yani kuvvetli şiddetli, onun için O'na kulluk, O'nun
kuvvetinden istifade ile kullarına yararlı olmak ve o sayede vaad buyurduğu
yüksek sevaba ermek içindir. Onun için Allah'a kaçın, ve Allah'a kulluk edin.
59- Zira o zulüm edenlere, peygambere
inanmayıp Allah'a kulluktan kaçan, şirk ve azgınlık ile kendilerini ebedi azaba
sürükleyerek nefislerine yazık etmiş olan Mekke müşrikleri gibilere
arkadaşlarının hisseleri gibi dolgun bir hisse var.
ZENÛB, su dağıtan sakaların su taksim
ettikleri dolgun büyük bir küfedir ki burada azabdan pay almak mânâsına istiare
olunmuştur. Şimdi onu benden acele istemesinler. "Bu tehdid ne zaman
gerçekleşecektir?" (Yâsin, 36/48) deyip durmasınlar.
60- Çünkü kendilerine vaad olunan o
günlerinden dolayı vay o inkâr edenlere! Zira sûrenin başında geçtiği üzere
"Muhakkak o size vaad olunan her halde doğrudur ve muhakkak ceza, şüphesiz
olacaktır." (Zâriyât, 51/5-6) Bu mânâ şimdi bir de Tûr Sûresi ile teyid
olunacak, pekiştirilecektir.
Elmalılı Hamdi Tefsiri - Kuranı Kerim
| |||